Vragen en antwoorden tijdelijke noodopvang vluchtelingen

Noodopvangplekken zijn tijdelijke, eenvoudig ingerichte opvangplekken. Mensen die hier worden opgevangen hebben er een slaapplek, douchevoorziening en ontvangen driemaal per dag een maaltijd. Verder zijn er (basis)faciliteiten zoals wasmachines. Van hieruit worden mensen verder geholpen naar asielzoekerscentra in het land. Er is dus sprake van verloop: mensen vertrekken naar andere centra en er kunnen weer nieuwe mensen aankomen.

Meer informatie over de verschillende vormen van opvang die het COA biedt, is te vinden op https://www.coa.nl/nl/opvanglocaties-tijdens-de-asielprocedure

Er zijn verschillende redenen voor het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) om deze tijdelijke noodopvang voor asielzoekers te openen:

• Minister Bart van den Brink heeft op 26 maart in een brandbrief aan alle Nederlandse burgemeesters aangegeven dat er landelijk een tekort is van circa 4.500 opvangplekken voor asielzoekers. Hij roept alle gemeenten op om hulp te bieden.
• Er is sprake van een hoge instroom van vluchtelingen
• Het aanmeldcentrum in Ter Apel en ook andere opvanglocaties zitten overvol. Er is onvoldoende doorstroom naar en binnen de landelijke opvangcentra waardoor er weer een situatie dreigt te ontstaan dat mensen buiten moeten slapen.
• Het COA heeft liever blijvende opvang (minimaal 5 jaar), maar is van gemeenten afhankelijk voor het realiseren daarvan. In de tussentijd is noodopvang een noodoplossing.

Minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie heeft op 26 maart in een brandbrief aan alle Nederlandse burgemeesters aangegeven dat er landelijk een tekort is van circa 4.500 opvangplekken voor asielzoekers. Hij roept alle gemeenten op om hulp te bieden.

Het college van burgemeester en wethouders vindt het in deze dringende omstandigheden belangrijk om haar verantwoordelijkheid te nemen voor mensen die zijn gevlucht voor oorlog, geweld of vervolging. En naar andere gemeenten die ook een opgave hebben om asielzoekers op te vangen en dat soms al langere tijd doen. Daarom geeft het college medewerking aan het verzoek van het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) om een tijdelijke noodopvang te bieden in Wijdemeren. Hiervoor geeft de gemeente een tijdelijke gedoogbeschikking.

Er is al langere tijd onvoldoende doorstroom van vluchtelingen nadat ze zich hebben aangemeld bij een van de asielzoekerscentra. Het behandelen van asielaanvragen duurt lang en dan blijven vluchtelingen ook langer in een asielzoekerscentrum. Daarnaast lukt het niet om voldoende blijvende asielzoekerscentra in het land te openen. Gemeenten lopen achter met het vinden van een plek om te wonen voor statushouders, waardoor ook zij langer in een asielzoekerscentrum moeten blijven.

COA ziet deze locatie als een geschikte locatie voor tijdelijke noodopvang. COA heeft zelf contact opgenomen met Wijdemeren om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn. Het pand staat grotendeels leeg en de eerste etage is snel geschikt te maken voor noodopvang. De locatie is aan de rand van het dorp Nieuw-Loosdrecht. Ook is het pand op korte termijn beschikbaar voor COA. Omdat de begane grond nog in gebruik is als gemeentehuis, komt er een aparte ingang voor de noodopvang. Het gemeentehuis blijft de locatie voor raadsvergaderingen, het college van burgemeester en wethouders werkt er en ook burgerzaken blijft open.

Het gaat om maximaal 110 personen.

Vanaf 22 april komen de eerste bewoners aan. Dit gaat gefaseerd, wat betekent dat er niet meteen vanaf de eerste dag 110 bewoners in het pand zullen zijn. De bewoners zullen in delen (gefaseerd) naar Loosdrecht komen, tot een maximum van 110 personen. De locatie blijft tot uiterlijk 1 november 2026 in gebruik als noodopvanglocatie.

Ja, dit is vastgelegd in de huurovereenkomst tussen gemeente en COA. Ook de afgegeven gedoogbeschikking voor het gebruik van het gebouw eindigt op 1 november.

Er zijn bij de overeenkomsten met COA afspraken gemaakt over de periode. De gemeente houdt tijdens de hele looptijd in de gaten of de afgesproken planning wordt nagekomen. Wanneer COA zich niet aan haar afspraken houdt, krijgen zij een boete.

Dat weten we nog niet. Wel weten we dat de overeenkomst met het COA op 1 november 2026 afloopt en dat er dan geen verlenging mogelijk is. Er zijn ook geen plannen om op deze locatie een asielzoekerscentrum te maken. De uiteindelijke bestemming is, na de bestuurlijke herindeling op 1 januari 2027, aan de gemeenteraad van de nieuwe gemeente Hilversum.

In de noodopvang vangen we tijdelijk volwassen mensen op. Het is bedoeld als tijdelijke plek, in afwachting van verdere stappen in hun asielprocedure of doorstroom naar een andere opvanglocatie. De bewoners worden begeleid door het COA.

De gemeente heeft met COA afgesproken dat zij moeite doet voor een gelijk verdeelde samenstelling van de asielzoekers voor wat betreft herkomst, geslacht, leeftijd en gezinssituatie. Instroom is daarbij bepalend. De verwachting is op dit oment dat de groep grotendeels uit mannen zal bestaan. De samenstelling zal daarnaast bepaald worden door de mate waarin het pand voor gemengde bewoning geschikt te maken is (zoals mannen en vrouwen). Het gebouw is niet passend voor kinderen.

Nee, de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) behandelt asielaanvragen van asielzoekers uit veilige landen in een versnelde procedure. Deze wordt ook wel ‘spoor 2’genoemd. Het COA vangt deze mensen tijdens de versnelde procedure versoberd en apart op. Gaan ze in beroep? Dan verhuizen ze naar een reguliere azc. De noodopvang is geen reguliere azc.

Wijdemeren sluit een bestuursovereenkomst met het COA voor het mogelijk maken van de opvanglocatie. Hierin staan werkafspraken over bijvoorbeeld de leefbaarheid en veiligheid op en rondom de opvanglocatie, de verbouwing en inrichting van de locatie, de opvang en begeleiding van de asielzoekers. Ook wordt een veiligheids- en omgevingsplan gemaakt. De gemeente blijft de situatie steeds volgen en bijsturen waar nodig. Direct omwonenden krijgen een vast aanspreekpunt bij vragen of meldingen. Zij hebben ook een brief ontvangen waarin ze uitgenodigd worden voor een besloten inloopbijeenkomst.

Het COA is verantwoordelijk voor de locatie voor noodopvang. Het COA zorgt voor inrichting, eten, drinken, begeleiding, beveiliging en op afroep medische zorg. Er is 24/7 beveiliging aanwezig. Ook zijn er woonbegeleiders en een locatiecoördinator aanwezig.

Er zijn geen mogelijkheden voor inspraak op de locatiekeuze zelf. Inwoners kunnen zorgen, opmerkingen en wensen melden bij de gemeente en het COA. Wij zullen daar zoveel als mogelijk we rekening mee houden.

Het college heeft maandag 13 april het verzoek van het COA ontvangen om maximaal 110 asielzoekers tijdelijk op te mogen vangen op de eerste verdieping van het gemeentehuis. Omdat het om spoednoodopvang gaat, heeft de gemeente zo snel als mogelijk geschakeld. Het college heeft op 17 april het besluit genomen, en zo snel als mogelijk daarna zijn de gemeenteraad en direct omwonenden geïnformeerd.

Nee, wij kiezen als gemeente Wijdemeren nadrukkelijk zelf voor het bieden van noodopvang.

Die keuze hadden we, maar we vangen als gemeente op dit moment helemaal geen asielzoekers op terwijl we dit op grond van de Spreidingswet wel moeten. Sterker nog: op grond van die wet zouden we meer dan 110 asielzoekers moeten opvangen en zou de minister ons kunnen dwingen dit te doen.

De reden dat het college besloten heeft om mee te werken aan noodopvang is niet de Spreidingswet, maar het feit dat we op dit moment in staat zijn dit te doen. Wij gaan als gemeente niet over de instroom. Wel kunnen we bijdragen aan een menselijke opvang. Zo laten we ook zien dat we andere gemeenten steunen die dezelfde taak hebben. 

Direct omwonenden hebben een brief ontvangen met daarin een uitnodiging voor een besloten inloopbijeenkomst. Tijdens die bijeenkomst kunnen ze vragen en zorgen bespreken en suggesties doen. Ook kunnen bewoners zich ter plekke aanmelden als vrijwilliger. Dit kan ook door een mail te sturen naar noodopvang@wijdemeren.nl. (zie ook: Wat kan ik doen om te helpen?)

Voor het tijdelijk gebruik van de locatie als noodopvang, heeft het college besloten met een gedoogbeschikking de noodopvang onder voorwaarden te gedogen. Het is niet mogelijk om tegen een gedoogbeschikking bezwaar te maken.

Het COA is verantwoordelijk voor het reilen en zeilen op de opvanglocatie. Dit gebeurt in samenwerking met beveiligers. Verder zijn in de opvang medewerkers van het COA aanwezig en is er altijd (24/7) beveiliging aanwezig.

Omwonenden krijgen een vast aanspreekpunt bij vragen of meldingen (zie ook Waar kan ik reageren of een klacht indienen). Gemeente (14 035) en politie (0900-8844) zijn telefonisch bereikbaar en blijven de situatie steeds volgen en bijsturen waar nodig.

Elke COA-locatie, zowel vast als tijdelijk, heeft vanaf het moment dat het in gebruik wordt genomen een locatiepagina met daarop gegevens over die locatie en mailadres en telefoonnummer waarop die locatie 24/7 bereikbaar is.

Tot het moment dat de locatie in gebruik wordt genomen kan iedereen met vragen terecht bij het COA via de informatielijn: info@coa.nl of 088-7157000.

Inwoners die willen reageren of een klacht bij de gemeente willen indienen, kunnen gebruik maken van het vragenformulier op www.wijdemeren.nl/noodopvang of kijken op de pagina Klachten en bezwaren . De gemeente is tijdens kantooruren telefonisch bereikbaar via 14 035.

Mocht u hulp of goederen willen aanbieden voor de vluchtelingen, kijkt u dan op de website van het COA, bij het onderwerp ‘Bijdragen en meehelpen’ (rechts bovenaan de pagina) . Voor het bieden van hulp kunt u ook terecht bij de Stichting Vluchtelingenwerk. U kunt ook contact zoeken via www.wijdemeren.nl/noodopvang

Direct omwonenden zijn uitgenodigd voor inloopbijeenkomsten. Tijdens die bijeenkomsten kunnen zij zich ook aanmelden voor een klankbordgroep.

Na ongeveer een maand organiseren we met de klankbordgroep een bijeenkomst om samen de eerste maand te evalueren/beoordelen. De uitkomsten gebruiken we om te kijken wat beter of anders kan.

De verwachting is dat de basis op orde is voor de aankomst van de eerste bewoners. De meeste werkzaamheden en het beheer van de opvang gebeurt door het COA. Daarnaast hebben we, ook door de ambtelijke fusie met Hilversum, kundige ambtenaren die ervaring hebben met noodopvang op andere plekken. We hebben er vertrouwen in dat we dit samen kunnen doen.

Het COA is verantwoordelijk voor de medische zorg van de mensen die in de noodopvanglocatie verblijven. Kijk voor meer informatie op www.coa.nl http://www.coa.nl/onder GZA (Gezondheidszorg asielzoekers). In principe verzorgt Gezondheidszorg asielzoekers (GZA) de huisartsenzorg.

De noodopvang is gericht op de basis-levensbehoeften ‘bed, bad en brood’. Er zal sprake zijn van tijdelijke, eenvoudig ingerichte opvangplekken. Mensen krijgen er een slaapplek, er zijn douche- en toiletvoorzieningen en ruimten waar men de was kan doen. Verder regelt het COA ook de maaltijden.

De asielzoekers worden gehuisvest op de eerste verdieping. Zij krijgen hiervoor en aparte toegang. Op een deel van de parkeerplaatsen aan de achterzijde worden tijdelijke douchevoorzieningen geplaatst.

De mensen die in deze noodopvang verblijven zullen vooral herstellen van hun reis. Verder hebben ze dezelfde rechten en plichten als ieder ander in Nederland als het gaat over bewegingsvrijheid. Ze mogen zich dus vrij bewegen in Wijdemeren. Het COA kent huisregels en bewoners krijgen deze in hun eigen taal uitgereikt. Ze krijgen ook uitleg over rechten, plichten en omgangsvormen in Nederland. De mensen zijn zelf verantwoordelijk voor het opruimen en schoonhouden van hun kamers en algemene ruimten.

Asielzoekers wonen en leven zelfstandig op de noodopvang. In de noodopvang kunnen asielzoekers meedoen met activiteiten die het COA met samenwerkingspartners en bewoners organiseert. Als asielzoekers actief zijn, voelen zij zich beter. Bovendien kunnen zij sociale contacten opdoen en vaardigheden ontwikkelen, zoals Nederlands spreken. Denk aan sporten, muziek maken en gezamenlijk eten. Voor sommige activiteiten nodigt COA ook buurtbewoners uit .

Ook hebben bewoners gesprekken met de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), het COA, Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) en VluchtelingenWerk. Daarnaast bereiden zij zich voor op hun toekomst met programma’s of vrijwilligerswerk op de locatie. Meer weten over de dagelijkse activiteiten van asielzoekers? Kijk dan op www.coa.nl/nl/dagelijkse-activiteiten.

Alle kosten die gemaakt moeten worden om hier een noodopvang in te richten en in gebruik te houden, worden door het COA (het Rijk) betaald. Het COA betaalt de gemeente huur voor gebruik van het pand. Dat is echter niet de reden om dit te doen.

Ja, er zijn huisregels voor de bewoners. Het COA registreert alle incidenten in opvanglocaties, ook het overtreden de huisregels. Meestal gaat het om zaken als de eigen woonruimte niet schoonmaken, roken op de kamer of geluidsoverlast veroorzaken.

Een veilige en rustige leefomgeving is belangrijk voor iedereen. Daarom wil het COA dat het in en rond opvanglocaties veilig is voor de bewoners van de opvanglocatie en de omgeving.

Het COA heeft een eigen aanpak en hanteert maatregelen om waar nodig incidenten, crimineel gedrag en/of overlastgevend gedrag te voorkomen. Het COA registreert alle eventuele incidenten in opvanglocaties. Dit zijn gebeurtenissen die de veiligheid, leefbaarheid en beheersbaarheid op een locatie raken: de huisregels overtreden, de openbare orde verstoren of een strafbaar feit plegen.

Meestal gaat het om het overtreden van de huisregels, zoals de eigen woonruimte niet schoonmaken, roken op de kamer of geluidsoverlast veroorzaken. Strafbare feiten - of vermoedens daarvan – meldt COA altijd bij de politie. Elk azc of noodopvanglocatie heeft korte lijnen met de plaatselijke politie en de wijkagent is regelmatig in de opvang aanwezig.

Het COA is verantwoordelijk voor het reilen en zeilen op de opvanglocatie. Dit gebeurt in samenwerking met beveiligers. Verder zijn in de opvang medewerkers van het COA aanwezig en is er altijd (24/7) beveiliging aanwezig. Ook is er nauwe samenwerking met (wijk)agenten en boa’s van de gemeente. Zij zijn verantwoordelijk voor de veiligheid in de openbare ruimte buiten de opvanglocatie.

Een rustige leefomgeving is belangrijk voor iedereen. Daarom wil het COA dat het in en rond de opvanglocaties veilig is. Incidenten, crimineel en/of overlast gevend gedrag door bewoners zijn een probleem voor omwonenden, medebewoners en COA-medewerkers. Samen met de Rijksoverheid, gemeenten en politie pakt COA dit gedrag aan.

Op www.coa.nl/nl/dossier/overlast-criminaliteit-en-maatregelen-dossier staat meer informatie over de verschillende maatregelen die zij kan nemen.

Vluchtelingen zijn mensen die vanwege een oorlog of om andere redenen vrezen voor hun leven en asiel aanvragen in ons land. Vluchtelingen die asiel aanvragen heten asielzoekers. Zij worden tijdens de behandeling van hun asielaanvraag opgevangen in azielzoekerscentra (azc’s). Zodra zij een verblijfstatus krijgen in Nederland worden ze statushouders genoemd. Vanaf dat moment hebben ze ook recht op een woning in Nederland.